Het vetsetpoint

Waarom je steeds weer terugkeert naar je oude gewicht

Van nature kan ons lichaam ons gewicht prachtig reguleren. Met behulp van ons natuurlijke vetsetpoint zorgt het ervoor dat je niet meer eet dan je nodig hebt en dat je op tijd stopt met eten. Dit wordt geregeld door de hypothalamus, een klein kliertje ter grootte van een boontje dat je vindt in het midden van de hersenen, ter hoogte van je ogen.

De hypothalamus gaat over balans

De hypothalamus heeft de leiding over alles wat in balans moet blijven. Hierbij kun je denken aan bijvoorbeeld je lichaamstemperatuur, hormonen, maar ook aan je gewicht. Uiteraard zijn hier altijd bandbreedtes waartussen bepaalde waarden moeten blijven. De hypothalamus zorgt ervoor dat dit wordt gehandhaafd. Maar de hypothalamus verhoogt bijvoorbeeld ook weleens je temperatuur als hij denkt dat het nodig is, bijvoorbeeld wanneer je ziek bent.

Vechten tegen overgewicht

Tot halverwege de vorige eeuw werkte dit prima en hadden de meeste mensen een stabiel gewicht. In onze huidige wereld, met een overvloed aan eten, werkt het vetsetpoint bij de meeste mensen niet meer optimaal. Bij steeds meer mensen ligt het natuurlijke vetsetpoint te hoog en om die reden vechten we massaal tegen overgewicht. Het heeft alleen geen zin: wanneer jouw vetsetpoint ´te hoog´ staat afgesteld zal jouw hypothalamus ervoor zorgen dat je na ieder dieet weer automatisch terugkeert naar jouw ´normale´ gewicht. Oftewel, het gewicht dat je had voordat je begon met vaak nog een paar kilo rente.

Verkeerde voeding verhoogt je vetsetpoint

Op dit moment wordt er veel onderzoek gedaan naar het vetsetpoint en hoe het precies werkt. In de Gelukkige Eter besteed ik er ook uitgebreid aandacht aan. Er is nog veel niet over bekend, maar wat er inmiddels wel helder is, is dat wanneer we te veel of te vaak verkeerd eten (denk hierbij aan bewerkte voeding, veel suikers en te veel van de verkeerde vetten) we niet alleen dikker worden, maar ook ons vetsetpoint langzaam omhooggaat.

Het is nog steeds niet helemaal duidelijk hoe dit werkt, maar het wordt wel steeds helderder: wanneer je een ´pizza-dieet´ eet, beslist je brein dat je meer moet wegen. Dit zal waarschijnlijk te maken hebben met een verhoogde behoefte aan voedingsstoffen en de stress die een dergelijk voedingspatroon in je lichaam veroorzaakt, maar kan ook te maken hebben met de kick die je krijgt wanneer je ´pretvoeding´ eet.

Hoe dan ook, zal je vetsetpoint omhoog gaan. En zal je brein dit hogere setpoint gaan verdedigen alsof het jouw gezonde gewicht is. Des te harder je hiertegen protesteert met een dieet of extreem sporten, des te hoger je setpoint zal worden.

Des te belonender de voeding, des te hoger je vetsetpoint

Een ding waarvan inmiddels echt wetenschappelijk is aangetoond dat het je vetsetpoint verhoogt, is de mate waarin je voeding belonend is. Dit betekent dat des te lekkerder je eet (ook gezonde dingen!), des te meer je vetsetpoint wordt beïnvloed en je lichaam een hoger gewicht zal verdedigen. Wanneer je zo saai en simpel mogelijk eet, verliest je brein interesse in eten en zal je vetsetpoint lager worden. Ergens is dat ook wel logisch als je weet dat je brein gek is op beloningen.

Ons oerbrein, het deel van het brein dat 99% van alle beslissingen onbewust neemt, is gek op voedsel dat ervoor zorgt dat je je snel goed voelt. Dus eten dat een snelle ´kick´ of beloning geeft. Het punt is alleen dat onze hersenen hier niet goed tegen kunnen en overprikkeld raken door een teveel aan belonings- of ´feel-good-hormonen´ als dopamine. Het gevolg is dat je hersenen zich gaan afsluiten voor de signalen die dopamine geeft waardoor je steeds meer van iets nodig hebt voor dezelfde kick. Daarom is je brein zo bezig met lekker eten. Met fastfood en sterk bewerkte voeding.

De oplossing: eten zoals je oma deed

Voor je brein is het (net als voor kleine kinderen) heel fijn wanneer er zo min mogelijk prikkels zijn. Ook op het gebied van eten. Onbewerkte voeding geeft een veel minder hoge beloningsreactie dan bewerkte voeding. Hierdoor zal je brein interesse verliezen in eten en daarom kun je hiermee zoveel winst behalen. Zeker als je het dan ook nog zo eenvoudig mogelijk klaarmaakt. Met zo min mogelijk toeters en bellen (voel je de weerstand al in je buik??)

Onze oma´s en overgrootmoeders deden het dus eigenlijk zo gek nog niet met hun ´aardappelen-groente-vlees´ maaltijden. Vaak bestonden deze maaltijden uit basis ingrediënten, soms nog met een botersausje of een beetje jus, maar ze leken in de verste verte niet op de ingewikkelde maaltijden die we nu iedere dag naar binnen werken.

Tips om jouw vetsetpoint te verlagen

  • Eet zo min mogelijk bewerkte voeding
  • Stop met alle suikers en snelle koolhydraten (de Sugarchallenge kan je hierbij helpen)
  • Eet meer gezonde vetten
  • Houd je voeding zo eenvoudig en zo saai mogelijk en eet af en toe een keertje een feestmaaltijd waarin je wat uitgebreider kookt
  • Lees ook gerust deze blog over het hongerige brein en hoe je dit kunt inzetten om je vetsetpoint te verlagen

Nog meer Gelukkige Eter leesvoer...

Verdiep je verder in de psychologie en dynamiek van eten met onderstaande artikelen.

Vind je dit artikel interessant?

Deel het dan gerust. 

>